ترس از ریاضیات در شرکت های ایرانی

ترس از ریاضیات و ناشناخته بودن تاثیر تحلیل ها و مدل سازی های کمی در شرکت های ایرانی، آن ها را از گنجی که در دل سازمانشان وجود دارد محروم ساخته است.  شرکت ها دائم در حال تولید ایده ها و محصولات جدید برای افزایش سود و تحصیل موقعیت برتر در بازار رقابتی هستند ولی این نکته از دید تیز بین مدیران همواره پنهان می ماند که بهینه سازی فرایند ها، می تواند سحر آمیز باشد. در حقیقت بهینه سازی، کشف کارخانه ای پنهان در دل سازمان است.

این تعریفی کلاسیک برای توضیح بهینه سازی فرایند ها است. ایده ی اصلی بهینه سازی فرایند، ویرایش و به روز آوری فرایند های در حال انجام در سازمان به منظور رسیدن به راندمان بیشتر است. با بالا بردن مقدار سود و یا محصول و یا کاهش هزینه ها. فرایند های سازمانی حاصل بر هم کنش عواملی نظیر نیروی انسانی، دستگاه ها و ابزار مورد استفاده و نحوه ی تعامل این عوامل با یکدیگر هستند.

به عنوان مثال، چند ماه پیش با شرکتی کار می کردیم که در زمینه پخش مویرگی فعالیت می کرد. این شرکت تمامی روش های ممکن برای افزایش سود خود را آزموده بود، از افزودن کالاهای جدید به سبد توزیع خود گرفته، تا بازاریابی مداوم و کارامد و همچنین آموزش نیروی انسانی و کاهش هزینه های غیر ضروری، ولی تا کنون نگاه خود را به عمده ترین فعالیت خود، یعنی نحوه پخش در سطح تهران، به دید یک مسئله ریاضی و کمی قابل بهینه سازی معطوف نکرده بود. پس از جلسات پی در پی و شناخت دغدغه ها و قیود سازمانی آن شرکت، راه حلی متناسب با حجم عملیات و امکانات آن شرکت ارائه گردید. این راه حل 20 درصد از زمان عملیات پخش مویرگی آن شرکت را کاهش داد.

در کشورهای توسعه یافته، بهینه سازی های چند دهم درصدی می تواند موجب ترفیع مدیران و منسوخ شدن فرایند های قبلی و جایگزینی راه حل کارای جدید شود. ولی در ایران، ترس از ریاضیات و ناشناخته بودن آن برای بسیاری از شرکت ها و همچنین نبود نیروی متخصص و آگاه باعث محروم ماندن شرکت های ایرانی از بهره برداری از گنج درونی خود شده است.

مدل سازی های ریاضی علاوه بر بهینه سازی فرایند ها، در دو شاخه براورد های عددی و نیز تصمیم گیری نیز بسیار موثر است. شرکتی را در نظر بگیرید که فرایند سفارش دهی و فروش محصولات به صورت هر روزه در آن در حال انجام است. سفارش دهی باید با در نظر گرفتن ظرفیت انبار و براورد تقاضای مشتری انجام پذیرد. این براورد ها در اغلب شرکت ها یا به صورت سنتی آزمون و خطا و با استفاده از روش های آماری کلاسیک با خطای بسیار بالا در حال انجام است . در حالی که در صورتی که براورد های دقیق از میزان تقاضا موجود باشد شرکت می تواند با حجم کمتری از نقدینگی سفارش دهی کرده و از رسوب کالا در انبار ها جلوگیری کند، زمان گردش پول را در شرکت کاهش دهد و از کمبود کالای مورد تقاضا جلوگیری کند. براورد ها در شرکت های سرمایه گذاری و نیز کارخانجات تولیدی نیز از مهمترین فعالیت ها به شمار می آیند . پیش بینی فروش، پیش بینی قیمت تمام شده و پیش بینی سود و زیان شرکت  اگر به صورت دقیق انجام پذیرد تاثیر شگرفی در بازدهی شرکت ها خواهند داشت.

مقایسه شرکت های ایرانی و شرکت های موفق بین الملی این نکته مهم و حیاتی را نشان می دهد که ریاضیات و تحلیل های کمی، حلقه ی مفقوده بسیاری از شرکت های ایرانی می باشد. شرکت های کوچکی که در حال تولید یک محصول به روش سنتی هستند و قیمت تمام شده بالا، آن ها را کوچک نگاه می دارد و شرکت های بزرگی که پس از رسیدن به اندازه ای معین، درگیر معضلات و مشکلات پیچیده فراوانی می شوند که توسعه شرکت را فراموش و به نگاه داشتن وضعیت فعلی خود قانع می گردند. برای نیل به کارایی و سود بیشتر شرکت ها و سازمان ها نیازمند انجام عملیات بهبود در هر مرحله از تجارت و فعالیت خود می باشند. شرکت هایی که فقط بر روی خلاقیت و تولید ایده های جدید تمرکز یافته اند نمی توانند لزوما موفق باشند. همین طور شرکت هایی که تنها بر بهینه سازی فرایند های موجود تمرکز کرده اند. برای رشد و شکوفایی سازمان باید تولید ایده های جدید و بهینه سازی فرایند های موجود همواره به صورت همزمان و پیگیر در جریان باشد.

 

 ما ریشه این تفاوت ها را در علوم کمی و ریاضیات دیده ایم. چرا که تحلیل گران و کیفی نگران نیز برای انجام تحلیل های قوی و کارامد نیازمند داده های دقیق کمی می باشند. و با استفاده از ابزار های کمی ویژگی های بازار و یا سازمان مطبوع خود را استخراج کرده و با توجه به آن ها تحلیل های خود را ارئه می دهند.